Agenda
Web Zerbitzuak
- Lehiaketak/Kontratazioak
- Enplegua
- Udal liburutegia
- Gizarte Zerbitzuak
- Albisteak
- Argitalpenak
- Eskaerak
- Udal proiektuak
- Araudia, ordenantzak
Oiartzuni Buruz
- Informazioa Orokorra
- Historia
- Oiartzuarrak
- Turismoa
- Kultura
- Argazki galeria
- Kale izendegia
- Telefono interesgarriak
Oiartzungo Udala
- Udal Departamentuak
- Udaltzaingoa
- Zerga Egutegia
- Aurrekontuak
- Udal aktak
- Antolakuntza
- Erakundeak
Kultura / Kontxa Murgiari omenaldia
Azaroaren 11n, omenaldi baten lekuko izan zen gure herria; Kontxa Murgia Egañari egindakoa, hain xuxen. Emakume hau Manuel Martinez Murgiaren ama zen, eta azken hau Galiziako berpizkunde kulturalaren sustatzaile nagusia izan zen.
Jai giroan ospatu zen omenaldia. Hasteko, gaita joleek erakundeetako ordezkariak eraman zituzten Kultur Etxera, han jaio baitzen Kontxa. Gipuzkoako Foru Aldundia eta Oiartzungo Udala izan ziren antolatzaileak. Euskal Herrian kokatutako Galiziako Etxeak laguntzaile. Barakaldoko Rosalia de Castro eta Trintxerpeko Daniel Castelao Elkarteak, sustatzaile.
Manuel Lekuona Kultur Etxean Kontxa Murgia oroituko duen plaka jarri zuten. Ondoren, Kontsejupean, Magosto Galiziako erromeria antolatu zen; bertan, herri horretako jakiak eta edariak dastatzeko aukera izan zuten oiartzuarrek.
BIOGRAFIA
Herriminak lotutako ama-semeak
Kontxa Murgiaren aitak, Domingo Murgiak, organista plaza lortu zuen Oiartzungo Parrokian, 1799an. Udalak, garai hartan, San Juan Ospitaleko etxebizitza eman zion familiari. 1806ko urtarrilaren 29an jaio zen Kontxa Murgia Egaña. 1815ean, Tolosara joan ziren, aita hango organista izateko. Han, aita, Partido Liberal Fuerista del Conde de Villafuerteseko kide egin zen. 1823an absolutismoa berriro iritsi zen armadaren indarrez, eta liberalek Galiziara emigratu zuten, Kontxaren familia barne. 1826an, familia berriro Euskal Herrira itzuli zen, baina Kontxa han gelditu zen eta Jose Martinez botikarioarekin ezkondu zen, 1833an. Bi seme izan zituzten, horietako bat Manuel Martinez.
Aitak Manuel Madrilera bidali zuen ikastera; ez zuen karrerarik ikasi baina irakurle handia zen eta idazten hasi zen, eta Galiziako Nazionalismoaren lehen teorikoa izan zen. Berak argi utzi zuen bere testuetan amaren eragina. Bera Galizia maitatzen hasi zela bere amak bere aberri urruna nola maitatzen zuen ikusita. Manuel bera izan zen bere emaztea, Rosalia de Castro, idaztera bultzatu zuena. Rosaliaren Cantares Gallegos 1863ko maiatzaren 17an argitaratu zen, hain xuxen, Manuelen urtebetetze egunean. Rosaliak hainbat bultzatu zuen senarraren omenez aukeratu zuen argitaratze egun hau, eta 1963tik aurrera data horrekin ospatzen da Dia de las Letras Gallegas. Semeak asko maite zuen ama, baina Kontxa ez zen ongi moldatu izan senarrarekin, eta bakarrik eta gaixorik hil zen Santiagoko ospitale batean, 48 urterekin.
HOMENAXE CONCHA MURGUIA EGAÑA
(OIARTZUN, 11-NOVEMBRO-2000)
EGUERDION DENORI.
Un vello refrán dice: “De ben nacidos é ser agradecidos”. Polo tanto, desexo expresar, en nome da Comunidad Galega afincada en Euskal Herría, abandeirada poia Irmandade de Centros Galegos de Euskadi e as Asociacións Culturais Rosalía de Castro, de Barakaldo, e Daniel Castelao, de Pasaia, o noso más férvedo agradecemos ás Instituciones Vascas que aberxeron esta iniciativa co máis altruista acollemento: A Excma. Diputación Foral de Gipuzkoa e o Exmo. Concello de Oiartzun, a primeira representada polo Diputado de Cultura, D. Luis María Bandrés, e o segundo polo seu alcalde D. Xabier Iragorri.
Festa honetan gallegook zor diogun onespena dela eta, ezin degu alde batera utzi Koldo Izagirre galeuskarraren lana.
Kontxa Murguia Egaña Kultur Etxe honetan mila zortzirehun da seiko urtarrillak hogeita bederatzian jaio eta kompostelan mila zortzirehun da berrogeitamalauean hila, oiartzuar Leinargia izan zen. Garai politikoak zirela eta mila zortzirehuneta hogeitahirugarren urtean bere burua Galiziaruntz emigratzeko beharrean ikusi zuen. Galizan Jose Martinez Murguia botikarioarekin ezkondu eta Galizako Nazionalismoaren euskarri den Manuel Martinez Murguia erditu zuen. Manuel Murguia bere amak urrutiko aberri euskalduna nola maitatzen zuen ikusita bere aberria maitatzen hasi eta horren ondorioz lehen konstrukzio Nazionalerako teoria bermatu eta maitatu eta iraindutako Galiza defendatzen jarraitu zuen bere lumarekin.
Non libriño que se entregará ó remate do acto atoparán máis cumprida información sobre os dous persoeiros.
(No podemos silenciar nesta xeira o labor dun extraordinario galeuzcano, Koldo Izagirre, a quen os galegos lle debemos o galano do noso inmenso recoñecemento).
(Concha Murguia Egaña foi unha esgrevia oiartzuarra, nascida nesta Casa de Cultura o 29 de xaneiro de 1806 e finada en Compostela en 1854, que por mor das andainas políticas da época viuse na obriga de exiliarse ca súa familia a Galiza en 1823. Alí casou co boticario José Martínez e deu a luz a Manuel Martínez Murguía, berce do nacionalismo galego. Manuel Murguía comenzou a amar a súa Patria galega ó ver como a súa mai amaba a súa lonxana Patria vasca, construindo a primeira teorización do nacionalismo galego e defendendo a súa benquerida e aldraxada Galiza ca espada incurneta da súa farturenta pruma).
Hoxe, Día de San Martiño, un santo xacobeo amigo dos pobres, lembramos esta efeméride murguiana e promovemos con elo a solidaridade galeuzcana de dous Povos irmáns, agasallados polo mesmo mar e bicados polos mesmo vento.
O hospitalario Pobo Vasco, que acolleu ca ofrenda da súa man aberta no seo garimoso dos seus vales, luxuriosos no verdor e farturentos no labor, a milleiros de galegos, más de 70.000, fuxidos da nosa patria na percura dunha vida millor, hoxe é inxustamente vilipendiado e a decote “in totum” aldraxado. Non ten máis delito que loitar por conquerir a súa soberanía á que ten preno e democrático dereito para interpretar o concerto, armónico e polifónico, dos Pobos do mundo solidario pé de igoaldade, pois a riqueza diste praneta, chamado Terra, áchase na feraz variedade e non na aburrida uniformadade. Dende a ventá desta pequena nación pódese perfectamente admirar a fermosurada do universo.
Niste intre histórico tan perigoso para a supervivencia diste Pobo os galego-euskadianos estamos na obriga de apostar, en debida e xenerosa correspondencia, polo apoio desinteresado ás propostas de diálogo e negociación, únicos instrumentos racionais para solucionar calquer conflicto e para acadar unha paz duradeira asentada na xustiza.
Egun honetan antsi bezela gera dadin kontuan har dezagun mila bederatzirehun eta hogeitamahiruko azaroak batean galegoz alderdi galegistak egindako manifestoa. Honen bitartez gomendatu egiten zitzaien Galiziako emigranteei hilabete horreko bostean egin beharreko plebiszitoan Euskal Herriko estatutoari baietza eman ziezaietela.
(Acae nesta ocasión como anelo ó dedo un manifesto en galego, inserido no xornal donostiarra EL DIA, o 1 de novembro de 1933, no que o Partido Galeguista aguilloaba ós emigrantes galegos para que votasen a prol do Estatuto Vasco no plebiscito do 5 do mesmo mes).
Esto é o que decía o xornal en 1933:
“Os galegos, espallados baixo todolos ceos, fillos dunha Patria escravizada que loita niste ingre histórico polo preciado ben da súa libertade, temos a obriga de ser soldados xenerosos e leais da libertade de todalas Patrias. Alí onde un Pobo loite polo soergumento da súa persoalidade nazonal, os galegos debemos ser os seus primeiros e máis esforzados paladins. Tal é a obriga de todo bon galego, en quen os alleos han de ver sempre a personificación das nosas virtudes raciais. E ista obriga é ineludibel no caso da nos irmán Euzkadi.
Patria prócer e patriarcal como a nosa; como a nosa sortida polo esforz rexo do campo e do mar; con unha tradición democrática groriosa, enreixada tamén ao longo de moitos séculos, ha de ser, con Catalunya e Galiza, nesta hora de crise, a espranza dunha nova Hispania basada en principios máis xustos e xenerosos de paz e concordia, posibres soio no acorde maxestuoso das nacionalidades naturais, onde a Lingua, a Raza, a Xeografia e o Traballo son vencellos eternos de fraternidade.
¡Que endexamáis os patriotas de Euzkadi teñan que decir de vos que fúchedes desleais coa hospitalidades, co traballo e co pan que con eles compartides!
Galiza, a Nai garimosa, cuia lembranza levades nos ollos e no esprito, namentras, agarda cobizosa a hora da súa propia libertade, pídevos afervoadamente que axudedes a Euzkadi a conquerir a súa”
Moitos galegos que residemos en Euskal Herria non esquecemos a patria orixinaria nin as nosas raices, pois perdeeríamos a nosa identidade e no mundo non se pode andar sin ela. As ponlas dos albres soio poden abrirse solidariamente ó abrazo de tódolos ventos, se teñen o tronco ben chantado nunha terra. Pero tamén amamos sinceiramente esta patria adoptiva vasca, que nunha miserenta conxuntura, agasallounos con pang, fogar, agarimo e traballo e roborou en nós, mesmamente, o orgullo da nosa propia identidade, arrendando falsos complexos de inferioridade.
Por todo isto e moito máis, que non colle nos estreitos lindeiros destas curtas verbas: !MILA ESKER, EUSKAL HERRIA!
Niste ano dedicado a un grande persoeiro da cultura galega, Manuel M. Murguía, intimamente vencellado ó País Vasco, xunto ca súa dona Rosalía, as institucións vascas acolleron esta iniciativa co meirande fervor, o que nos empuxa a reiterar a nosa gratitude. Por eso, istes dous sinxelos poemas de vate afeizoado cantan con contida emoción, dende as cordas máis cordiais do corazón, a melodía dun eterno agradecemento ó Pobo Vasco.
Co primeiro enfeitizamos a fraternidade vasco-galega, simbolizada na unión entre Aitor e Breogán e Murguia e Rosalia.
“Rexa Euskal Herria, patria de Aitor,
limpo espello de hospitalidade,
dura loita pola propia identidade,
teu esforzo soio merece louvor.
Galiza, Fisterre, nazón de Breogán,
anduriñas de cristal na imensidade,
saiba, alento na percura da diñidade
o teu intento non ficará en van.
A ricaz sementeira dos Murguía
xenerou, en estreita solidaridade,
í ntima unión coa estirpe de Rosalía.
O ártabro xistral desta irmandade
fornecerá a compreta soberanía
de Aitor e Breogán en fraternidade.
(Con iste segundo soneto os galego-euskadianos agrademos contra vento e maré a irmandde e hispitalidade eúscara, nas língoas que utilizaron Rosalía e Castelao, Sebastián de Mendiburu, Manuel Lekuona e Concha Murguia).
“Turxentes vales, verdor de luxuria,
rítmico fragor de mestos tochos,
prados de ovellas, ladeiras de mochos,
sin queixas lastimeiras de penuria.
Dura loita pola propia identidade,
longa noite, carballo, dura pedra,
na memoria gaveadora hedra
admiración suscitou a túa persoalidade.
Os galego-euskadianos en proclamas,
bandeiras de irmandade, chamas ó evento,
a pesares de apelidos e soflamas.
Separarnos do amor é van intento,
o agradecmento non é o xogo das damas,
senón un nobre e humano sentimento”
Oztopoak oztopo, bigarren soneto honekin gailego-euskadanoak eskerrak ematen dizkiogu Euskalherriko abegikortasunari Rosalia de Castro eta Castelao, Sebastian de Mendiburu, Manuel Lekuona eta Concha Murguiak erabili zuten hizkuntz berean.
(Itzulpena: Koldo Izagirre)
“Berdezko xarma ibar harroetan
burdinak ingudean jauzi,
ardi-larre, pago inausi,
aienerik ez haize-erroetan.
Inor izateko asmo ondratuan,
gau luze, haritz, harri lakar
zure izateak ohorea dakar
oroimenaren ontza goratuan.
Euskalegoak du egiten aldarri,
lau haizetan, anairasun-bandera:
Jatorriak ez dira mugarri.
Eta maitasun hau ukaraztera
inor ez dadila gure artean jarri:
esker onez gatoz gizalegera”.
GORA EUSKAL HERRIA
VIVA GALIZA.
Xoxé Estévez
